De laatste ooggetuigen

Bart Funnekotter

Zeventig jaar geleden kwam er een eind aan de Tweede Wereldoorlog. Elf ooggetuigen - uit onder meer Nederland, Rusland, China en Duitsland – vertellen over wat ze tussen 1940 en 1945 meemaakten, en hoe die gebeurtenissen hun leven nog steeds vormgeven.

Verhalen die verteld moeten worden

En als we nu eens, zeventig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog, een aantal getuigen daarvan nog éénmaal het woord gaven? Het idee groeide enkele maanden geleden op onze redactie in Amsterdamen verspreidde zich razendsnel bij onze redacteuren en correspondenten over de hele wereld. En dus gingen we praten. Met de Rus Stepan Vasiljevitsj Karnaoechov die van Siberië tot Berlijn marcheerde. Met de Amerikaan James Baldwin, een negro tanker die eind 1944 vocht tijdens het Ardennenoffensief. Met de Joodse Mirjam Weitzner die vijf nazikampen overleefde. Met de Duitser Hans Joachim Quistorp die als luitenant-ter-zee het bevel voerde over een torpedoboot vanuit IJmuiden. Met Wei Shaolan, een van de 21 nog levende Chinese vrouwen die werden misbruikt als seksslavin door het Japanse bezettingsleger. Met Reg Payne, een Britse radiotelegrafist op een Lancaster, die als bomber boy dertig missies vloog boven Duitsland. En met nog een handvol van de laatste ooggetuigen.

Onder leiding van redacteur en historicus Bart Funnekotter kwam op die manier een bijzondere bijlage tot stand met unieke verhalen én uiteenlopende emoties. Sommigen van deze laatste ooggetuigen zijn trots, anderen vol verdriet, weer anderen erg bitter. De zwarte en gediscrimineerde James Baldwin zegt dat de oorlog hem deed beseffen „dat je van de mens weinig goeds hoeft te verwachten”, terwijl Mirjam Weitzner na kampen als Bergen-Belsen en Auschwitz opmerkelijk genoeg zegt dat „ik geen slechte ervaringen met mensen heb gehad”. Verschillenden dromen nog steeds van wat er meer dan zeventig jaar geleden gebeurde. „Het is een worsteling”, aldus Hans Joachim Quistorp die vol afschuw kijkt naar Duitse neonazi’s en de nieuwe xenofobe burgerbeweging Pegida. „Vreselijk. Ze hebben niets geleerd van de geschiedenis.”

Bij het volgende jubileum zullen veel van deze ooggetuigen zijn gestorven. Er gaan er telkens meer dood, zegt de Canadese veteraan Jim Wilkinson in deze bijlage. Elke week wel een.

Maar hun verhaal moet verteld blijven worden. Omdat we nu juist wel moeten leren van de geschiedenis.

€1,49 Download nu Beschikbare versies
PDF

Alle ebooks